Ik zag het in mei met eigen ogen: feestvierende jongeren die in Berlijn de Duitse rechts-‘populistische’ partij AfD gingen ‘wegbassen’: met muziek en feesten overstemmen. Eerst stonden ze achter hekken uitzinnig te schreeuwen naar demonstranten voor de Brandenburger Tor, later toen ik via Tiergarten met mijn fiets aan de hand op weg naar huis ging, dansten ze op muziek die uit allerlei hoeken leek te komen.

Wonen in Duitsland leidt niet zodanig af van Nederland dat ik Romy Boomsma, echtgenote van Arie, niét op Instagram volg. Ze is jong (28), heeft een man met een veelzijdige carrière en samen hebben ze twee beeldige kinderen – waarvoor ze thuisblijft ‘totdat ze naar school gaan’. Ze prijst haar 71.000 volgers allerlei producten aan – van draagdoeken, tot babylotion en wiegjes. Sylvie Meis en Doutzen Kroes doen dat ook, maar dan met bikini’s of sieraden. Ieder z’n ding.

Een jaar bestaat hij nu, de ‘Ibn Rushd-Goethe Moschee’ in de Berlijnse wijk Moabit. Nou ja, ‘moskee’, de evangelische ‘St. Johanniskirche’ biedt met een aantal ruimtes op de derde verdieping onderdak aan liberale, seculiere moslims die hier samenkomen en bidden. “Het zijn vooral sterke vrouwen dit mogelijk maken, die dit organiseren hier”, zegt vrouwenrechten activiste en oprichtster van de moskee Seyran Ateş (Istanbul, 1963).

Fase paniek bij de gevestigde partijen. De Duitse ‘Kulturrat’, een verlengstuk van de overheid zoals we die ook in Nederland kennen, wil dat ARD en ZDF een jaar lang stoppen met hun talkshows. Die zorgen voor ‘oproer’, ‘relletjes’, polarisatie en hebben ‘de AfD in de kaart gespeeld’.

Het boek ‘Black Rednecks and White Liberals‘ van Stanford econoom en schrijver Thomas Sowell wordt ‘vintage Sowell‘ genoemd. Een collectie van essays, gebaseerd op decennia lang diepgaand onderzoek naar raciale- en culturele issues. Het presidentschap van Barack Obama komt voorbij, het narratief van een zwart Amerika dat nog onvoldoende bevrijd is – van slavernij, wereldwijde slavernij, de geschiedenis van de Duitsers en meer.

In  a growing number of Western (ánd not so Western) countries transgender people are currently widely protected against discrimination and exclusion through specifiek, anti-family laws that prohibit… denying postmodern gender theory. Let’s be honest, that’s what the fuss is all about. 

Hij zal wel niet tot stand komen, die nieuwe wijziging van de Algemene wet gelijke behandeling (Awgb). Want de Raad van State wijst het af (“past niet in de wetssystematiek van de wet”) en ik vermoed dat PVV, FvD en de christelijke partijen weinig moeten hebben van symboolwetgeving die het beschermen van een persoon tegen discriminatie op grond van ‘geslachtsexpressie’ – een toestand die strikt genomen kan wisselen van moment tot moment en afhangt van de ‘perceptie’ van anderen – tot prioriteit maakt.

Nooooooooo‘, twitterde ik op de ochtend van de Amerikaanse verkiezingsuitslag, 9 november 2016. Ik vond Donald Trump helemaal niks, een ‘liabilty‘ zoals ze dat noemen. Hij paste niet in mijn wereldbeeld van ‘staatsmannen’, ‘leiderschap’ en nou ja gewoon, wat ik kende. Ik had de fraude die Obama bleek te zijn – net als die van zijn opvolgster – nog niet vol in het vizier.