De open inrichting die Nederland heet, zit grotendeels tussen de oren

Iedereen kent de film ‘One flew over the cuckoos nest’ (1975), waarin Randle McMurphy (gespeeld door Jack Nicholson) zich laat opnemen in een psychiatrische inrichting om een gevangenisstraf te ontlopen. Om ieders geheugen toch even op te frissen: eenmaal binnen komt hij in botsing met ‘Nurse Ratched’, de hoofdverpleegster. Ze regeert de afdeling met ijzeren hand terwijl Randle en een groepje halve en hele ‘gekken’ de boel op stelten zetten.

Alles draait er om routine, medicatie, groepstherapie en het breken van de wil van de patiënten. Ratched gebruikt schaamte, schuld en kleine vernederingen om in te spelen op diepe angsten en iedereen er onder te houden. Ze werkt via de suggestie, zoals dat heet, en is nergens werkelijk confronterend. Op die manier zet ze de patiënten tegen zichzelf en elkaar op. In de film wordt met name dit laatste meesterlijk uitgebeeld. Het resultaat is dat de patiënten gaan geloven dat ze in de echte wereld niet meer passen.

Eén patiënt zegt over haar: “She has a genius for insinuation. Did you ever hear her, in the course of our discussion today, ever once hear her accuse me of anything? Yet it seems I have been accused of a multitude of things.”

Zuster Ratched is, vertaald naar de Nederlandse maatschappij, de geest en belichaming van onze ministeries, politici, adviesorganen, staatsmedia, consultentiebureau’s, Big Pharma, expertisecentra, universiteiten, NCTV’tjes en andere EU-watchdogs. ‘De democratie’ dat zijn de muren van de half-open inrichting. Daarbinnen is het veilig, voorspelbaar en vertrouwd. Daarbuiten heerst het fascisme, het extremisme, inclusief de ‘manosfeer’, het ‘femonationalisme’, de xenofobie, de haat en ondermijning. Daar moet je niet zijn.

Aan de muren van de inrichting hangen kleurrijke posters met teksten als “Inclusie”, “Diversiteit” en “Duurzaamheid”. Op het menu staan vegaburgers en havermelk, en één keer per week een gehaktbal. De activiteiten bestaan uit regenboogvlaggen schilderen, Rutger Bregman lezen en Pauw en de Wit kijken.

“Jullie zitten hier vrijwillig?” vraagt Randle in dit clipje? “Jullie zouden buiten moeten zijn, rondrijden in een cabrio, achter de meiden aan.” De patiënten wachten zichtbaar op iets, op goedkeuring, op gezien worden, op een doorbraak waardoor ze zich weer een compleet mens gaan voelen.

Ze wachten op de moed die ze zelf niet meer durven opbrengen. Ze zijn geïnstitutionaliseerd geraakt — de inrichting is een kans die zich nooit voordoet, maar tenminste een káns. Buiten ligt de echte angst: falen, afwijzing, verantwoordelijkheid. Daar is het niet pluis, niet normaal en al helemaal niet veilig. De boodschap van de film? Het zit allemaal tussen onze oren, en de muren zijn denkbeeldig. Net als zuster Ratched. 

Wil je mijn werk steunen, doe dat via de button hieronder, of deze makkelijke link. Dank!