Trumps tornado

Gelukkig kreeg ik van deze krant een ochtendje extra om mijn bijdrage over de inauguratie van Donald Trump in te leveren. Zodat ik zoveel mogelijk van zijn terugkeer in het Witte Huis en de reacties daarop kon meekrijgen. Want het is bijna niet bij te houden en — bij schrijven — twee dagen onderweg is het net alsof hij er al een jaar zit. In zijn eerste uren als president tekende Trump tientallen decreten. Dat deed hij in een stadion vol uitzinnige supporters, waar hij als onderdeel van de show zijn pennen in het publiek gooide. “Grimmig”, “destructief”, “radicaal”, noemen we dat in de Nederlandse mainstream media, die gelukkig op dag drie al een “Hitlergroet” van Elon Musk konden oogsten. Two movies, one screen, is een accuratere beschrijving. Wat Trumps presidentschap in ieder geval niet gaat veranderen, is dat hele delen van de mensheid, met name op links, iets heel anders (willen) waarnemen dan wat zich feitelijk voordoet. Zoveel is al zeker.

Feit is dat Trumps verkiezingsbeloften met een simpele pennenstreek werden nagekomen en de aankondiging van een “gouden tijdperk” herhaald. Het vertrek uit de WHO, klimaatclubs, gratie voor Capitoolbestormers, een rem op immigratie, meer olie, het einde van woke, om er maar een paar te noemen. Ter vergelijking: in Nederland zijn we al veertien maanden onderweg om ons ‘rechtse kabinet’ hun eerste wapenfeit te zien claimen. In een land dat vier jaar geleden wél met een paar ministeriële besluiten de bevolking maandenlang kon opsluiten vanwege een mild virus, gaan regeringsleiders nu met knikkende knietjes langs de Raad van State om hun plannen op gebied van migratie “dragend gemotiveerd” te krijgen. Allemaal op zoek naar iemand die toestemming kan geven om dat te doen waar ze zelf niet meer achter durven staan. Ik heb nog geen decreet of pen gezien, alleen maar onmacht en onwil. Onze politiek is een langzaam voortbewegend organisme dat geen enkel contrast kan laten zien met vorige kabinetten. Geen enkel maatschappelijk probleem, hoe groot ook, mag een toegeven aan de ‘populisten’ rechtvaardigen. Dat is het. Dat is de Europese politiek in een notendop.

Het is daarom bijna onmogelijk om niet jaloers te worden op the land of the free. Het kan dus gewoon, dacht ik. Hoewel onze democratieën niet hetzelfde zijn, zijn de problemen dat wel en wordt het electoraat ook hier steeds rechtser en ongeduldiger. Om dat te kanaliseren, is nu in Nederland een burgerberaad voor het klimaatbeleid bedacht. Bij de vele beelden die daarvan rondgingen op tv en social media sprongen de tranen me in mijn ogen. Wat een armoede. Alweer een uitbesteding van politieke verantwoordelijkheid. Maar dan aan een raad van in alle staten.

Zo was daar een oudere meneer van 86 jaar die “de oorlog had meegemaakt” en bij Judith Uitermark, minister van Binnenlandse Zaken (NSC), het idee van “bonnetjes voor reisbewegingen” mocht pitchen. Uitermark gaf bij WNL aan dat het ‘geen direct beleid’ zou worden, een opmerking die mij dan weer in alle staten brengt. Het moet niet gekker worden: dat we hier op het niveau van klaverjasavondjes beleid rond proberen te krijgen, terwijl in de Verenigde Staten mensen daadwerkelijk iemand uitkiezen om het werk voor ze te doen. Het deed me denken aan het wezen van de democratie, dat niet zozeer moet gaan over luisteren naar de mensen op straat of in infantiele klimaatberaadjes, maar over uitvoeren wat de mensen bereid zijn uit handen te geven, omdat een leider dat beter kan. De kern van het probleem wordt met het aantreden van Trump steeds beter zichtbaar. Er is bij ons geen politieke moed, geen leiderschap en te veel een ‘relatie’ met de burger die ongezond is en die een maskerende functie heeft. Draagvlak creëren door de Raad van State als dekmantel te gebruiken en democratiefiguranten in te zetten, is desastreus voor de kwaliteit van besluiten. Je blokkeert daarmee elke kans op verandering, omdat advies, inspraak en debat een verscholen functie hebben: leiders legitimeren die op alle fronten falen. Ik houd mijn hart vast de komende vier jaren, want het contrast met de VS wordt levensgroot en dat gaat pijn doen. Maar dat hebben we alleen onszelf te danken.