Spookrijden door de lessen van de geschiedenis

Hoe de grootste deugers de grootste wegkijkers werden

Laatst schreef iemand mij dat “het met het intellectueel nalatenschap van Hannah Arendt slecht gesteld is”, en dat klopt denk ik. Haar politieke analyse van na de oorlog, over Eichman en totalitarisme kreeg een hoop kritiek die haar zwaar viel.

Ze gaf na de verschrikkingen van de Tweede Wereldoorlog een inkijkje in de ziel van de simpele bureaucraat, keek kritisch naar de rol van de Joodse Raden die misschien te weinig alarm sloegen toen alle tekenen al aan de wand stonden en koos – kort gezegd – niet voor de gemakkelijke ‘wij en zij’ theorie . 

Wat had ze gelijk. Maar omdat haar gelijk ook een pijnlijke waarheid was, over hoe gewone mensen tot gruweldaden (op afstand) in staat bleken, vergaten we de lessen. We leerden op school over het gevaar van ‘nationalisme’ en ‘fascisme’ — dat zich toont met laarzen en uniforms, met kale koppen en racistische leuzen.

Dat beeld werd decennialang tot aan vandaag het gezicht van het kwaad. En omdat het in zekere zin abstract werd, kon het ingezet worden om politieke tegenstanders te beschuldigen. De simpele schijn van kwaadaardigheid nam de plek in van bewustwording, zelf nadenken en een voorbeeld stellen. 

(Rechtse) oppositie in Nederland en Duitsland werd de laatste tien, twintig jaar van duiding voorzien met Hitler-snorretjes op campagneposters, framing en – over de grens – met een onophoudelijke ‘nazi’s raus’ campagne. En wie zich tegen onbegrensde immigratie uitsprak maakte van asielzoekers ‘de nieuwe Joden’. Kritisch op het klimaatbeleid? Extreem-rechts!

Kortom, de ‘daders’ wist men feilloos te herkennen aan hun kritiek op de overheid, hun vaderlandsliefde en vermeende racisme omdat ze niet in polariserende identiteitspolitiek meegingen, waarin ‘mensen van kleur’ moesten worden bevrijd van ‘de blanke overheerser’. De ‘witte schuldige man’, gelanceerd vanuit de academische wereld en de media, kreeg zo een nieuw soort eigenaarschap over de slachtoffers die zij meenden te herkennen en beschermen.

Ze werden hun woordvoerders. Woordvoerders van de ‘Nieuwe Joden’ en woordvoerders van de ‘oude’ Joden.  Het was onbestaanbaar in hun wereld dat zij in deze tirannie van ‘de zelfbeleden schuld’ (vrij naar het gelijknamige boek van Pascal Bruckner), werkelijk schuld hadden aan iets in het hier en nu. De geschiedenis had ze hier gebracht en alles zou nu langs de lijnen van overzichtelijk goed en fout lopen. Met de goeden duidelijk gepositioneerd en van alle kritiek verheven. 

 

De academische wereld, mainstream media en gevestigde macht bedienden zich ruimhartig van vergelijkingen, verwijten en emotionele uitlatingen. Het was ook meer dan een politiek opportuun middel tegen ‘rechts’, het functioneerde werkelijk als een sluitstuk van de deugmens. De Tweede Wereldoorlog was ‘van hun’, in de zin dat zij de bewakers waren van fort ‘verzet’ en zo ontstond langzaamaan een breed en diep geloof dat wie maar genoeg afstand hield van dat abstracte daderschap zelf geen correctie meer behoefde.

De politiek correcten smolten samen met het idee dat zij het kwaad in ieder geval niet in zich hadden, om ‘die ander’ te vervolgen. In die ruimte en geest creëerden ze stemming en vijf mei-lezingen waarin die zuiverheid altijd de grootste krans op de Dam was. 

En zo komen we weer aan bij Hannah Arendt. Het is precies deze overtuigde mens die bevattelijk is voor herhaling van de geschiedenis. Die behorend tot de goede kant de slechte wending niet kan waarnemen. Arendts werk staat niet op zichzelf, ook in het boek Ordinary Men van Christopher R. Browning is de “banale” overgang van gehoorzamen naar moorden een die verbijstert maar ook het raadsel verlicht.

Het kwaad is niet complex, maar gruwelijk in z’n eenvoud. Massahysterie, blinde volgzaamheid, de afwezigheid van een moreel kompas, onverschilligheid en wat Eichman zelf aangaf: het idee dat hij het niet zelf was die dat allemaal deed, het was gewoon zijn taak

Klinkt bekend. 

‘Dat zijn gewoon de regels, we moeten het allemaal samen doen, we volgen de experts, we hoeven niet zelf na te denken want dat is ‘doorgeslagen individualisme’ en dat kunnen we ‘in tijden van crisis niet gebruiken’. Ik heb het hoofdredacteuren van kranten het afgelopen jaar horen zeggen, hoogleraren en artsen zelfs. De blauwdruk voor gedachteloos uitvoeren, napraten en gehoorzamen lag er al. En de persen drukken het dagelijks af, de columnisten van nu hoeven alleen wat letters aan te leveren.

Als je deze mensen zou uitschelden voor ‘Eichman’ krijg je de volle laag. Terecht misschien, maar die volle laag, zoals onder andere Forum voor Democratie die nu krijgt door de vergelijking met de Tweede Wereldoorlog, is de defensieve manifestatie van die blinde vlek. Het legt in feite de kille desinteresse bloot voor de slachtoffers, van toen en nu. De desinteresse om herhaling werkelijk te voorkomen.

Ze horen blijkbaar alleen de beschuldiging van daderschap waar zij, de intellectuele klasse, toch gezamenlijk over hadden ‘afgesproken’ er juist namens de slachtoffers te staan? Die onbedoelde omslag wordt niet voor niets als een persoonlijke aanval ervaren.

Het onthult de onverdiende claim dat zij aan de goede kant van de geschiedenis staan. En omdat die onverdiend is (want niet zelf bevochten) treedt de valse deugdzaamheid op de voorgrond, en gaan de giftanden uit. ‘De meeste mensen deugen’ van Rutger Bregman geeft een inkijkje in die vergulde ziel.

Kortom, de vergelijking met de Tweede Wereldoorlog was altijd bon ton bij de minste afwijking van linkse dogma’s. Landsgrenzen bewaken?! Hitler! Donald Trump was zelfs “letterlijk Hitler”, ik zelf ben ook Eva Braun genoemd, Pim Fortuyn was een buitengewoon minderwaardig mens. 

Maar eigenlijk gaat het daar natuurlijk niet om, dat zij iets mogen wat wij niet mogen is bijzaak. Waar het om gaat is dat de geraakte snaar, over tribunalen, over de jaren ’30 en de gevaren van uitsluiting, voor het eerst een echte is. Een besef dat werkelijk resoneert bij een groot deel van de bevolking, dat geen pennen likt, NRC leest, de toon bewaakt, de expert kan uithangen, de noodwetten ondertekent, de vonnissen schrijft om cafés te sluiten, de mondkap promoot, de prikbus rondrijdt, of de whisky opentrekt als de nieuwste ‘vaccins’ gezet kunnen worden.

Dat deel raakt steeds meer in een staat van paniek over de toekomst. Niet alleen over de praktische implicaties van een 2G-pas, de onzekerheid over behoud van inkomen, maar over de afwezigheid van een derde oog. Dat mensen het niet zien, of niet de moeite willen nemen de vergelijkingen met totalitaire systemen serieus te nemen. Het is die paniek die eerder het bewijs is van het gelijk van Baudet en anderen, dan dat het in alle belachelijkheid naar het land van fabeltjes kan.

Waarom zo aangebrand als er niets te vergelijken valt, wat wordt er beschermd met het taboe? De zekerheid van “nooit weer”? Is dat het? Want hoe kun je enerzijds “de rillingen over je rug voelen lopen”, zoals bij een aantal Tweede Kamerleden gebeurde, en anderzijds beweren dat die verschikkingen in geen enkel contrast staan met nu, kortom hoe kun je zeggen hoe erg het was en anderzijds de waarschuwingen naast je neer leggen?

Als de bekende seriemoordenaar Ted Bundy vijftig vrouwen vermoordt, is het fenomeen seriemoordenaar na zestig jaar dan ook ‘besmet’ met die gruwelijke episode? En reden elk vermoeden van seriemoord de kop in te drukken? Moeten we een vermeende, voortvluchtige verkrachter laten lopen omdat hem berechten  “kwetsend voor slachtoffers” van andere verkrachters is?

Omdat niets te vergelijken zou zijn, omdat elke grote misdaad het monopolie op het ultieme kwaad heeft? Zoiets bestaat niet, als dat wel zo was, was het kwaad al lang uitgeroeid. De gegoede klasse wil het kwaad reserveren voor persoonlijke vijanden, zoveel is duidelijk.

Hoe kortzichtig, opportunistisch en verzonken in het taboe mensen zitten blijkt ook uit uitspraken die de afgelopen weken langskwamen. Neem Kees Ribbens, historicus bij NIOD, het Instituut voor Oorlogs-, Holocaust,- en Genocidestudies.

“Joden hadden geen keuze om Joods te zijn. Dat was je omdat je voorouders dat waren. Er is daarentegen wel een keuze om een vaccin te nemen of niet. Het is een ongelijkwaardige vergelijking. (…) Mensen die de huidige situatie vergelijken met de jaren 30 van de vorige eeuw, dus de periode voor de oorlog, wijzen er dus eigenlijk op dat er een soort nazi-regime voor de deur staat. Maar dat is zwaar overtrokken. Door het maken van deze vergelijkingen, met name met de Holocaust, wordt eigenlijk ook het leed van de Joden toen gebagatelliseerd.” 

Ook hoogleraar Wim Voermans zei zoiets dergelijks: ‘Baudet doet alsof het allemaal wel meeviel in de Tweede Wereldoorlog.’ Dat laatste is een drogredenatie. Het is Voermans zijn eigen conclusie blijkbaar dat het nú allemaal pais en vree is in de wereld, dat er niets aan de hand is. En omdat er niets aan de hand is, bagatelliseer je ‘dus’ de oorlog.

Je bagatelliseert zo ook de slachtoffers van Ted Bundy als je nu beweert dat er elders nieuwe lijken in de kast zitten. Zonder te gaan kijken of die er zitten, haalt Voermans een streep door de aanklacht. Zonder ook maar een gedachte te besteden aan de vergelijking van ongelijksoortige gevallen. Omdat hij langs de voorgeschreven lijnen van goed en kwaad moet denken. En die is óf historisch, óf hem onbekend.

Ook de Liberaal Joodse Gemeente Amsterdam laat in een reactie weten zich te distantiëren van de oorlogsvergelijkingen: ”Het is volstrekt niet te vergelijken. De Joden toen hadden geen keuze om Joods te zijn. Een vaccin nemen is wel een keuze. Het is een trieste zaak, zoals het nu loopt.”

Dat laatste is een veelgehoorde conversatie stopper. Ribbens zojuist noemde hem ook al. Daarmee lijkt de vergelijking niet op te gaan. Maar is dat op hoofdlijnen wel zo? Impliceren dat je een keuze hebt nu, waar Joden dat niet hadden, miskent dat niet dat de onderdrukking nu juist aan de andere zijde van die keuze pas echt begint? 

Laat ik het zo zeggen, met het vaccin in mijn lichaam kan ik mij niet meer ‘bekeren’ tot ongevaccineerde, dan is de onderdrukking een Totale geworden. A point of no return. Eigenlijk wordt er gezegd: door te kiezen voor het vaccin hoef je niet vervolgd te worden.

Zo kun je je lot uit eigen vrije wil ontvluchten, want je hoeft niet het doelwit te zijn van uitsluiting, huisarrest en ontslag. Je kán gewoon overstappen van de ene trein op de andere, van een tijdelijk onheil naar een duurzaam onheil. Waarin een totalitaire controlestaat elke gevaccineerde koppelt aan een systeem dat op grond van ‘noodtoestanden’ schendingen kan plegen op ons lichaam en ook de kinderen daarin niet spaart. De laars die eeuwig op het hoofd stampt, zoals George Orwell dat uitdrukte. 

Dus hoezo: ongevaccineerden hebben wél een keuze? Een keuze tussen de zondebok zijn of het schaap, tussen de galg of het rad. Is dat een keuze te noemen? Is dat zeker weten minder noodlottig dan wat de Joden overkwam op termijn? Geen mens weet het, en misschien maar goed ook. Maar met de weigering die simpele kleine keuze te maken in vrijheid, maken we zichtbaar dat we tegenover het banale kwaad staan, dat vol van regel- en controledrift de macht over het stuur kwijt is.

We kunnen alleen de enige, echt relevante keuze maken die ertoe doet om het risico op herhaling te voorkomen. Dat is geen luxe positie of gespeeld slachtofferschap, zoals ik ook overal teruglees, maar de hartstochtelijke wens het geleerde in de praktijk de brengen, en de nalatenschap van Hannah Arendt wel eer aan te doen. Ik heb nota bene bij een tentoonstelling over haar in Berlijn rondgelopen met een mondkapje vorig jaar, en meer dan dat kan ik haar niet aandoen, of mijzelf.

25 Reacties

  1. Pieter Arend

    Ik heb gisteravond toevallig de film over Hannah Arendt gekeken en was diep onder de indruk. Ik raad iedereen aan om deze film te bekijken. Fijn om bovenstaand stuk te lezen. Helder!

    Antwoord
    • Tanja Wervers

      Beste Piet Arend,

      Waar heb jij die film gekeken?

      Hartelijke groet,
      Tanja

      Antwoord
  2. Sandra Daniels

    Wat een geweldige column, hartelijk dank!
    Waar is de film over Hannah Arendt te zien?

    Antwoord
  3. Jan Staat

    Wat een bijzonder goed essay!

    Ik stuur de laatste weken vrijwel dagelijks een aantal artikelen naar een aantal Tweede Kamerleden.

    Daarbij zijn onze medestanders, maar ook een aantal D66 leden.

    Vindt jij het goed dat ik dit artikel doorstuur maar deze club ?

    Graag even een ja of nee.

    Groet

    Jan Staat

    Antwoord
  4. A.Veldman

    Ja, juist die totale blindheid van de massa is zo aangrijpend en beangstigend. Prachtig verwoord, Sietske!

    Antwoord
  5. Ton Teurlings

    Goed stuk Sietske! Je bespreekt hetgeen momenteel het meest aan de orde is: de snelle teloorgang van de moraal. Zovelen die zonder te blikken of blozen hetzelfde zeggen als Ribbens (Joden hadden geen keuze, mensen die zich niet hebben gevaccineerd wel…). Dat zo’n man met zo weinig denkvermogen zich historicus mag noemen! Ik ervaar altijd een soort kortsluiting in mijn geest als ik dergelijke stupide uitspraken tegen kom. Het is (geestelijk-) geweld.
    De onverschilligheid die de meeste (niet alle-) gevaccineerden aan de dag leggen naar de almaar toenemende overheidsterreur richting ongevaccineerden, dan wel de actieve steun aan een dergelijk wanbeleid is hemeltergend.
    Keep up the good work, God bless.

    Antwoord
  6. Jeroen Melaard

    Mag ik het woord ‘spiegelvergelijking’ introduceren?

    De Jood kon zich destijds niet ‘ontjoden’ (geen keus).
    De gevaccineerde kan zich nu niet meer ‘ontvaccineren’ (geen keus meer).

    De drang/dwang komt nu van de kant van de mensen die geen keus meer hebben. Dader/slachtoffer dreigen van positie te wisselen.
    De dynamiek van een dergelijk proces blijft, ben ik bang, wel hetzelfde uiteindelijk.

    In hoeverre zal het ons lukken onze verheven zelfbeelden in hun banale tegendeel te kunnen zien (“Banaal, dat zijn de anderen.”).

    Antwoord
  7. DonQuijotte

    Stel, dat alles wat je weet niet alleen onjuist is, maar dat het om nauwkeurig in elkaar geflanste leugens gaat.

    Stel dat je geest zo gevuld is met onwaarheden, over jezelf, over de geschiedenis, over de wereld om je heen, door machtige krachten in je geest geplant als om je in zelfgenoegzaamheid in slaap te wiegen.

    Je vrijheid is zo een illusie.

    Je bent verworden tot een pion in een complot en je rol is die van een willoos slachtoffer van bedrog, als je geluk hebt…

    Charles Paul Freund, If History is a Lie, The Washington Post, 19 januari 1992

    Antwoord
  8. Pieter Jan Bakker Zandbergen Nzn.

    POSITIEF!

    Je mag niet positief zijn
    hoorde ik.

    De GGD komt je dan wel testen!

    En als je dan negatief bent
    ben je eerst weer even uit de nesten

    Antwoord
  9. Ralf Bongaaerts

    Een prima uiteenzetting Sietske. Dank Daarvoor!

    Antwoord
  10. Hans van Swoll

    @Sietske
    Ik heb u al eerder geschreven over die vaccinatie en ook dat ik het met u over alles eens ben, behalve over het onderwerp vaccinatie. Niettemin probeer ik het nogmaals.
    Wat is er aan de hand? Wij als samenlevng hebben een besmettelijk virus-probleem. Lang geleden hebben we, als samenleving, steeds geleidelijker, de overheid de autoriteit gegeven om te waken over wat goed voor ons is en wat slecht. (De term gezondheidszorg in dit verband is misleidend want het heeft niets met gezondheid, maar alles met langer ademhalen te maken. Ik dwaal af.) Kinderveilige flessluitingen, DKTP-prikken, kinderveilige stopcontacten, autogordels wat niet al. De overheid, met onze democratische goedkeuring heeft nu besloten dat vaccinatie DE oplossing is.
    Persoonlijk denk ik dat het onzin is, evengoed als ik vind dat alle overheidsmaatregelen op dit gebied onzin zijn, maar goed ik leef in dit land dus ik volg, zij het hoofdschuddend, de grootste gemene deler. Want mijn oplossing is onmenselijk en wil niemand. Die oplossing is: de natuur zijn gang laten gaan en na circa 200.000 bodybags zijn de overgeblevenen niet vatbaar en zijn die er voorgoed vanaf. Probleem na circa 3/4 weken opgelost.
    Dat ben ik. Helaas is niet iedereen zo gehoorzaam en gedwee, onder andere mevrouw S. Bergsma niet. Hoewel ‘ze’ geen enkele oplossing bieden blijven ze dwars pissen. Met allerlei kul-argumenten.
    Ik geloof geen zak van de werking van die vaccins. Toch heb ik me laten vaccineren omnder het mom baat het niet, schaden doet het ook niet.
    Ik geloof geen zak dat die wereldwijde overheidsmaatregelen zullen zorgen dat we op termijn van de mondkapjes-hysterie afkomen, maar bij AH doe ik hem braaf om.
    U kunt alle gelijk van de wereld hebben en u tegen van alles en nog wat verzetten, maar uw verzet loopt op een dood spoor. Al was het alleen maar omdat u tot de onbegrepen minderheid behoort. Een minderheid die al maar verder slinkt. Al was het alleen maar omdat uw argumenten te gezocht en totaal niet in de begripssfeer van de niet-denkende meerderheid passen.
    Mijn conclusie. Het is van 2-en 1, of u geeft onze overheid de bevoegdheid voor u te beslissen, hetgeen u feitelijk al gedaan hebt, met de maximumsnelheid, met rechts rijden, met de verplichte autogordel, vroeger met de dienstplicht, met verplicht leven na de dood (het heet niet voor niets zelfMOORD), etc. etc. Als dat zo is conformeer u dan en volg vadertje staat in zijn medische onzin.
    Of u bent het daar totaal niet mee eens en wenst dat verandert zonder een oplossing te bieden hoe we dan volgens u uit deze crisis kunnen komen. Dat betekent dat u tegen de stroom van de volgzame meerderheid op moet roeien en in een revolutionair niemandsland terechtkomt.
    Niettemin, succes. Ik ben 84, geloof heilig in mijn eigen immuunsysteem. Op naar de 73-ste boosterprik.

    Antwoord
  11. Pauline van Meegeren

    Sietske, wat een fenomenaal artikel. Dankjewel voor deze messcherpe analyse. Maar helaas is in het land der eenogigen de blinde koning en de zienden ongewenste sujetten.

    Antwoord
  12. Michael

    Ik vergelijk het altijd met het gezegde ”de duivel presenteert zichzelf als een engel van het licht”
    Dit is precies wat ik zie en voel als ik linkse deugers en ideologieën tegenkom. Ze presenteren zichzelf als zeer goede mensen en bewegingen zonder fout. Dit is de blinde vlek. En telkens weer keert die terug bij links-radicale bewegingen en revoluties over de hele wereld. En telkens weer, dankzij de materialistische basis waarop links gestoeld is, is het vrij eenvoudig om andersdenkenden te dehumaniseren. Alles moet en zal wijken voor de creatie van dat aardse paradijs met een elite van deugers aan de top.

    Antwoord
  13. Frans

    Alweer een waardevol essay ter overdenking van de huidige situatie.

    Sociaal-democraten, communisten en vele andere Duitsers hadden na 1933 wel de zogenaamde ‘keuze’. Echter, degenen die zich sterk uitten richting de toen heersende ideologie brachten zich daarmee ook in de problemen en hen was vaak hetzelfde lot toekomend als de Joodse medeburger in dit Duitsland.

    Ongekend dat een groot leger aan historici, theologen, filosofen, wetenschappers en politici zomaar voorbijloopt aan het zorgelijke van onze huidige beweging.

    Want:

    Wie pakt de grondrechten af en sluit je op? Doet dat de oppositie? Nee, de heersende stroom, de heersende ideologie is daarvoor verantwoordelijk.

    Wie belemmert de openheid van zaken door zogezegd ‘misinformatie’ te weren? Dat doet de heersende ideologie. Een duidelijker voorbeeld van censuur kan zich niet openbaren.

    Uitsluiting voor andersdenkenden.

    Alle meest zuivere ingrediënten zijn aanwezig in deze beweging van onze tijd.

    Antwoord
  14. Corné

    Geweldig essay!

    Het gaat allemaal geraffineerder nu.
    Ook het aspect van de zogenaamde keuze is daar deel van. Een keuze waar linksom of rechtsom sancties aan gehangen zijn is natuurlijk nooit een vrije keuze, maar gemaskeerde dwang.
    Maskers zijn overigens tegenwoordig sterk in de mode…

    Antwoord
  15. Jacques Klok

    mooi schrijfwerk.
    Maar met het nemen van een vaccin bekeer je je niet tot een alomvattend en anderen onderdrukkend systeem. Je bekeerd je niet tot een ideologie of religie, Je maakt niet de overstap naar de andere kant om de anderen te kunnen onderdrukken en te beschimpen of erger.

    Met een vaccin neem je gewoon een heel erg gebruikelijk medicijn. Dagelijks miljoenen keer gebruikt al bijna 100 jaar lang dat je een redelijke bescherming biedt tegen ernstige ziekte. Veilig en wetenschappelijk verantwoord.
    Het is uit respect en nederige erkenning voor wat er is gebeurd in de 2e wereld oorlog. Dat we de mensenrechtenverklaring hebben opgesteld en iedereen lichamelijke integriteit hebben toegekend. Laten we dat niet gebruiken voor deze discussie.

    Aan welke kant stapelen de lijken zich op? En wil je bij de kant horen die dat probeert te voorkomen OF maak je hen juist het werken moeilijker. ?
    Je hebt je lichamelijke integriteit maar ook een verantwoordelijkheid. Grow-up en stop je als een kind met de vingers in de oren te gedragen.

    Er zijn vele fouten gemaakt in de corona crisis en de vaccins zijn zeker niet perfect. Maar je kan ze zonder gevaar nemen en een klein beetje bijdragen aan een vrij leven voor meer mensen.

    Antwoord
    • Diana

      Pardon, zonder gevaar??? waar haal je die wijsheid vandaan? Omdat alle slachtoffers van de prik onder het tapijt worden geveegd wil niet zeggen dat het veilig is.

      Antwoord
    • Gijs Possel

      Wat een bizar betoog… niet bekend met de ernstige bijwerkingen, niet gehoord van de vele sporters die dood blijven op het veld, niet gehoord van myocarditis, niet gehoord van de miskramen. Ik vraag me af wie hier de vingers in de oren heeft…

      Antwoord
  16. Saskia

    Hoi Sietske,

    Wat een prachtig stuk . Jouw inzicht en talent zijn een ware verademing tegen alle verdrukking in. Super gewaardeerd.
    Keep your fire burning ! Zojuist gedoneerd en bij de eerste volgende lichting kom ik voor een bakkie. (beker)
    groetjes,
    Saskia

    Antwoord
  17. J. Klepper

    “…Zo kun je je lot uit eigen vrije wil ontvluchten, want je hoeft niet het doelwit te zijn van uitsluiting, huisarrest en ontslag. Je kán gewoon overstappen van de ene trein op de andere…”

    Een gedachte experiment: Stel je eens voor dat joodse mensen onderweg wel een keuze hadden om over te stappen in een treinstel terug naar huis, maakt dat het bestaan en de verschrikkelijke eindbestemming van de doorgaande trein minder erg?

    Antwoord
  18. NGB

    Prachtig, duidelijk en weloverwogen geschreven.

    We staan op een kruising, waar de ene weg zal leiden naar ongekende vrijheid en de andere naar ongekende vernietiging. Liefde of angst. Het is voor eenieder nu om te kiezen.

    Marcus 8:35 HTB
    Want wie zijn leven wil behouden, zal het verliezen. Maar wie zijn leven vanwege Mij en voor Gods plan verliest, zal het behouden.

    Antwoord
  19. Doortje

    Wij zijn opgegroeid met collecte busjes die aan de deur kwamen omdat mensen aan lepra leden of verhongerden etc. aan de andere kant van de wereld Vanuit school verkochten we de kinderpostzegels om geld op te halen voor “ goede doelen “ …. Het is er nooit beter van geworden 50 jaar later alleen maar erger De 2e WO is nog nooit zo duidelijk aanwezig geweest als nu ,en nog nooit zo dichtbij Klaus Schwab die met een sterk Duits accent de boodschap Building Back Better aankondigt ….

    Antwoord
  20. Remco

    Er zijn wel degelijk parallellen te trekken met de periode dat de nationaal socialisten de macht hadden in Duitsland. Ik snap alleen niet waarom mensen de Jodenvervolging erbij halen. Dat gaat gegarandeerd een Godwin opleveren, en dat helpt niemand.

    Waar de focus op moet worden gelegd, naar mijn mening, is het begrip “volkshygiëne”. Bekijk bijvoorbeeld eens de Nazi propaganda posters die in het kader van “Aktion T4” gemaakt zijn, en sommige “spot”prenten op bijvoorbeeld de website Joop.

    Dat is waar bij mij de schoen wringt, het begrip “volkshygiëne” in plaats van het begrip “volksgezondheid”. De Joden waren niet de eerste slachtoffers die de Nazi’s maakte. De eerste slachtoffers waren de gehandicapten, psychiatrisch patiënten en chronisch zieken die de ziekenhuisbedden bezet hielden waardoor echte Duitse strijders niet geholpen konden worden. Er werd ook per voortduring gehamerd op wat die onrendabelen de staat wel niet kosten (zo’n 60.000 rm tot hun 60ste jaar). De parallellen gaan steeds meer gelijk lopen!

    Laat de Joodse discussie rusten. Begin de discussie waar het bij de Nazi’s ook begon. De visie op wat een gezond volk is.

    Antwoord
  21. Martin Brinckman

    Het is heel erg gesteld.. de mens heeft niet geleerd van het verleden en leert ook niet van het heden.. degenen die dat overzien zijn helaas zeldzaam..

    Antwoord

Een reactie versturen

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *