Oude wilde paarden

Dit artikel verscheen in het Engels op Old Revolutions 

Alle wijsheid die zich buiten de ratio bevindt is regelmatig negatief belicht, met name in de laatste vijftig tot honderd jaar. Veel aandacht ging uit naar gepopulariseerde onderzoekers, wetenschappers en denkers die betoogden dat de moderne beschaving bestaat bij gratie van het onderdrukken en afwijzen van natuurlijk instinct. Het tegenovergestelde ligt dichter bij de waarheid: de mens kan niet overleven als instincten voortdurend worden overheerst door denkpatronen.

Vijfhonderd jaar geleden lieten de Spanjaarden paarden los in Noord-Amerika. Sindsdien leven er paarden in het wild. Door de eeuwen heen probeerden mensen onafgebroken de jongere paarden te vangen en te temmen. De oudere paarden werden met rust gelaten, of zij werden gedood, maar zij werden nooit gevangen. Iedereen wist dat zij ontembaar waren.

Schrijver Julius Ruechel, die een boerderij heeft in Canada, schreef hierover:

“Het verlies van vrijheid was simpelweg onaanvaardbaar voor deze paarden, tegen geen enkele prijs. Zij hielden nooit op hun ruiter af te werpen, ook als zij een wisse dood tegemoet gingen door volledige uitputting in deze strijd. Hun baas was nooit buiten het gevaar van hun hoeven. Deze paarden gooiden zichzelf eerder in een afgrond met hun ruiter dan dat ze verder leefden als een tam dier.”

Dit instinct is de voornaamste reden dat er wilde paarden zijn in Amerika. De strijd tussen de mens die probeert te vangen en te temmen enerzijds, en het paard die dit afwijst anderzijds, is niets persoonlijks, er is geen moraal in het verhaal, het is de simpele dynamiek van tegenstrijdige belangen.

Anders dan dieren hebben sommige mensen bedacht dat het een goed idee is om te proberen hun medemens te temmen en hun vrije wil te breken. De Psy-Op, zoals die wordt omschreven door bijvoorbeeld ‘Tablet Magazine’, heeft voornamelijk als doel de oerkracht van instinct achter een muur van modieuze gedachten en tijdelijke sentimenten te plaatsen, een muur gebouwd op het voorwendsel van redelijkheid en beschaafdheid.

Het patroon van negativiteit jegens natuurlijke instincten wordt duidelijk in het bestuderen van de verhouding tussen onderdrukte en gepopulariseerde informatie. Tijdens de twintigste eeuw werd het ‘nature versus nurture’ debat overheerst door diegenen die stelden dat de menselijke natuur vol aangeboren valkuilen zit. Sigmund Freud verkende de grenzen van cynisme met het formuleren van een ‘doodsinstinct’ waarmee de mens zichzelf zou vernietigen, een theorie die veel van zijn directe collega’s verwierpen. Jane Goodall werd vereerd omdat ze als eerste concludeerde dat kwaadaardigheid bestaat in de dierenwereld, na het vastleggen van gewelddadige gevechten tussen gorilla’s. Het vormde een fundament voor het idee dat onze verlichte, rationele beschaving alleen voortbestaat dankzij het afwijzen van instinct, terwijl aanwijzingen voor het tegenovergestelde, zoals die van Bronislaw Malinowski en anderen, al lange tijd bestonden.

Als dit de veronderstelde baten zijn van het onderdrukken van instinct, hoe zit het met de kosten? Zelden in de geschiedenis was het machtsmisbruik zo onverhuld en alomtegenwoordig, en zelden was de reactie vanuit de maatschappij zo gedwee. Welke elementen van onze huidige omstandigheden worden zichtbaar veroorzaakt door het onderdrukken van wat natuurlijk is? Beveiligingsexpert Gavin de Becker waarschuwde in zijn bestseller uit 1997, ‘The Gift of Fear: Survival Signs that Protect Us from Violence’, dat het verlies van contact met instinct schadelijk en gevaarlijk kan zijn. Ook Carl Jung en anderen benadrukten het belang van wijsheid buiten het domein van de ratio.

Niet ieder paard vecht zo hard als de oude paarden, simpelweg omdat dat niet noodzakelijk is. De oude wilde paarden verhogen de kosten voor eenieder die een poging doet een paard te vangen en te temmen. Een klein percentage alerte bewakers is genoeg voor de bescherming van de soort, hetzelfde geldt voor mensen. Twee jaar geleden vroeg de Ierse zanger Van Morrison een vraag die deels onbeantwoord blijft, ‘Where have all the rebels gone?’ Onze samenlevingen tellen er misschien genoeg om het machtsmisbruik tijdelijk een halt toe te roepen, maar totdat er een breed gedragen erkenning is van de onschatbare waarde van ‘de ontembaren’ zullen zowel vrijheid als zekerheid buiten bereik blijven.

Website van Laura https://oldrevolutions.com/old-wild-horses/