De slechtsten aan het roer

Deze blog verscheen in het Engels op www.lauraslot.com

In een ‘kakistocratie’ staan de allerslechtste mensen aan het roer. Dit Griekse woord kan betrekking hebben op verschillende vormen van bestuur: een bedrijf, een instelling, een gemeente of landelijke overheid. De leiders zijn niet in staat om hun taak te vervullen, in ethisch opzicht, praktisch, of allebei. De redenen achter hun falen zijn belangrijk, maar niet zo belangrijk als het tragische gegeven dat er wordt gefaald. Het veroorzaakt veel onnodig lijden, in alle hoeken en lagen van de samenleving. Iedereen wordt er in meer of mindere mate door geraakt, soms zichtbaar, meestal onzichtbaar. Ik geloof dat hier momenteel een fundamentele verandering plaatsvindt.

Er zijn drie soorten oorzaken voor kakistocratieën. De eerste omvat individuele redenen, zoals domheid, emotionele en mentale problemen, of het genadeloos nastreven van geld en macht. De tweede groep oorzaken is de omgeving: er kan sprake zijn van een institutionele, systemische cultuur die nepotisme, corruptie, leugens, politieke machtspellen, geheimen en belangenverstrengeling in de hand werkt. Deze gedragingen worden aangewakkerd door de omgeving en gefaciliteerd door individuele zwakten.

De derde categorie is kwaadaardigheid. In dit geval falen de leiders niet in het uitvoeren van hun taken – al lijkt dit wel zo – maar gebruiken zij hun positie om kwaad te doen omwille van het kwaad. Deze kwaadaardigheidsfactor kan niet bestaan zonder de eerste twee categorieën. Schrijvers zoals Hannah Arendt en Aleksandr Solzhenitsyn probeerden de mensheid te herinneren aan de kenmerken van kwaadaardigheid.

Ik heb vaak geschreven over menselijk lijden, in artikelen over verslaving, geestesziekte en dakloosheid, en dit blijf ik doen. Vorige week sprak ik mensen die in de zorg werken, verpleegsters die ouderen met psychiatrische aandoeningen verzorgen. Hun management is in relatief korte tijd vervangen, een proces dat zichtbaar werd in de afgelopen vijf tot tien jaar. Zij zagen goede, capabele mensen vertrekken, zonder verklaring, en immorele, ongeïnteresseerde mensen namen hun plaats in. De ‘kakistocratie’ werd langzaam en stilletjes gevestigd, en tot op de dag van vandaag veroorzaakt dit veel lijden, zowel bij de verpleegsters als bij hun kwetsbare patiënten. De weerstand bij het personeel groeit.

Wij komen uit een tijd waarin de slechtste mensen keer op keer promotie kregen. Een tijd waarin de slechtsten aan het roer stonden. De afgelopen decennia laten dit patroon zien, en zelfs de afgelopen eeuw laat het op bepaalde manieren zien, afhankelijk van de branche en de regio waar je naar kijkt. Veel van het kinderachtige modderslingeren in het publieke debat komt door de demotie van mensen die sinds lange tijd gewend zijn geraakt aan promotie.

De winnaars van gisteren zijn de verliezers van vandaag. Dit betekent dat deze personen momenteel inboeten aan polulariteit, geloofwaardigheid, respect, erkenning, en later nog meer verliezen zullen lijden. Het is een omslag van 180 graden die zo velen zo haatdragend maakt. Gedurende een lange tijd lag de rode loper uit voor gewetenlozen, maar nu niet meer. De enigen voor wie dit nadelig is, zijn de enigen die hier rancuneus over zijn: de kakistocraten.

Deze blog verscheen in het Engels op www.lauraslot.com