Valse trots

“Een Duitsland waar we weer trots op kunnen zijn.” Zo luidt de campagneslogan van de Christen-Democraten die in de strijd om de winst bij de aankomende Duitse verkiezingen duidelijk maken het tijdperk Merkel achter zich te willen laten. Niet dat Merkel niet trots was, juist wel, maar CDU-chef Friedrich Merz breekt met de definitie die Duitslands ‘Mutti’ zestien jaar lang belichaamde, namelijk de ‘Sündenstolz’, de eervolle boetedoening voor begane zonden uit het verleden. Haar Willkommenskultur en ‘wir schaffen das’ gold internationaal als moreel ongeëvenaard. De oosterburen hebben er een hoge prijs voor betaald.

Angela Merkel stond er om bekend vlagvertoon, tradities en nationalisme in het algemeen te verafschuwen. Dat sluit goed aan bij de gebrekkige eigen­waarde van veel Duitsers, die (ook volgens onderzoek van de universiteit Keulen) buitenlanders als “betere mensen” zien, weinig nationalistische gevoelens koesteren en, volgens publicist Henryk Broder, “tot op de dag van vandaag Hitler aan de macht houden” door elke mogelijke bevrijding uit dat zondebesef te dwarsbomen en van alles een ‘strijd tegen rechts’ te maken. Is het te vroeg om te stellen dat wie in de schaduw van het verleden blijft leven op den duur in herhaling valt? En is het te laat om te stellen dat de herhaling uit de hoek van de anti-fascisten komt?

Het was de Duitse zondentrots die uiteindelijk extreem-links aan de macht hielp, in de gedaante van SPD, de Groenen en Die Linke, die het politieke midden twee decennia lang aan zich wist te binden. Zoals gezegd omdat er geen rechts was waar de Duitsers zich comfortabel genoeg bij voelden. Merkel stortte het land samen met de klimaatcommies, de Willkommenswappies en haar Antifa-voetsoldaatjes in de economische en culturele chaos die we nu zien.

“Das schaffen wir nicht mehr”, zegt nu ruim de helft van alle Duitsers. Fabrieken sluiten, ‘steekincidenten’ stapelen zich op en de democratie zelf ligt aan diggelen. Het politieke midden wordt gegijzeld door de zogenaamde Brandmauer, die het verbiedt een samenwerking met de AfD aan te gaan. Die laatste partij gaat nu richting de 25 procent in de peilingen, maar Merz komt niet verder dan “weer trots zijn”, mooie woorden die de huichelarij van zijn verkiezingsretoriek moeten verhullen, want de kans is groot dat zijn strengere immigratieplannen in de samenwerking met links zullen stranden. Er is ook helemaal geen trots nodig, maar een echte vertegenwoordiging van een volk dat toe is aan realiteitszin, hoe naïef ze ook nog zijn in hun keuze voor gevestigde partijen.

Dat de staat van het land weinig is om op trots op te zijn, wisten ze bij de AfD al langer. Ook hun verkiezingsboodschap gaat over trots en vaderlandsliefde. Zo hopen ze de kiezers weer op het rechte pad te krijgen. Met een mentale reset. Maar trots is een delicaat, melancholisch sentiment. Anders dan verantwoordelijkheid, veerkracht, gemeenschapszin of vertrouwen is trots ook subsidiair. Er gaat altijd iets vooraf aan trots, namelijk datgene waar je trots op bent. Wie zelf een huis bouwt en daarin een gezin laat opgroeien mag daar trots op zijn. Alles daarvoor is slechts bouwmateriaal en dromen.

Hier moest ik aan denken toen ik Elon Musk een zaal vol AfD-aanhangers zag toespreken. “Er is niets mis met trots zijn op je land.” Niet iedereen zal het met mij eens zijn, maar hierin schuilt ook een gevaar. Trots vooraf aan resultaten en eigenwaarde is zelden levensvatbaar, en betekent niets als politiek leiders tegelijkertijd de moraal en het zelfvertrouwen van een land afbreken met suïcidale empathie voor alles wat vooral niet Duits is. Niets wijst er op dat de verkiezingen dit radicaal zullen veranderen.

Het is niet de mentale staat van de Duitsers, maar het democratisch systeem wat dringend aan vervanging toe is. En dit geldt ook voor Nederland. We zien de tijd kantelen, de wereld veranderen, de machtsblokken verschuiven. Mensen wakker worden in dat besef. Trots op je land is een mooie strik doen om een pijnlijke situatie die juist échte aandacht nodig heeft. Er moeten weer consequenties volgen op wanbeleid, politieke verantwoordelijkheid voorop, en waar nodig juridische. De massa moet zich geen emoties laten aanpraten die de status quo niet wezenlijk veranderen. Alleen de keiharde waarheid kan dat. En bitte sofort.