Het Rijk der Wantrouwen

Eeuwen geleden schreef de Italiaanse filosoof en priester Thomas van Aquino (1225-1274), “Het goede kan zonder het kwade bestaan, terwijl het kwade niet zonder het goede kan.” Het goede heeft het kwade niet nodig, het kan op eigen benen staan, maar het kwade is afhankelijk van het goede en houdt er daarom krampachtig aan vast. Veel van wat we zien in het dagelijkse nieuws gaat over dit krampachtige vasthouden. Het zijn steeds zichtbaardere en steeds wanhopigere pogingen om goede mensen ervan te overtuigen om te wantrouwen, om deel te nemen aan een schijnbaar alwetende alliantie die zich gedraagt als een verstikkende beschermende ouder, om versterking te bieden aan het aloude en almachtige Rijk der Wantrouwen.

De 843 ‘prominente Christenen’, zoals de NOS hen omschreef, die een verklaring ondertekenden waarin ze mensen met bepaalde politieke meningen veroordeelden, zeiden dat ze hun naastenliefde wilde uiten, maar deden dit door middel van een poging om mensen ervan te overtuigen om andere meningen te wantrouwen. Tegelijkertijd zegt de VN ‘Pact of the Future’ zich in te zetten voor een vreedzamere wereld, maar doet dit door middel van een poging om mensen ervan te overtuigen dat toekomstige generaties niet de juiste keuzes zullen maken.

Tijdens de twintigste eeuw is de oproep tot wantrouwen vaak van vorm veranderd en versprong van vijand naar vijand. Tegenwoordig wordt het vaak gepresenteerd in algemene termen en zonder enige onderbouwing. Wantrouwen om het wantrouwen. Het is ook belangrijk om te herkennen, zoals Sietske Bergsma aanwijst in deze uitzending, (Rond minuut 33) dat deze uitlatingen vaak gepaard gaan met Bijbelse beeldspraak.

De weerstand tegen deze expansie van het Rijk der Wantrouwen komt uit alle hoeken van de samenleving. Dat is omdat mensen allerlei meningen kunnen hebben, maar vertrouwen of wantrouwen is geen mening. Het komt met name voort uit waarden, instincten, emoties en ervaringen. Alleen in een realistische, gebalanceerde innerlijke en uiterlijke wereld kunnen de signalen van vertrouwen en wantrouwen tot welzijn leiden. Een individu met biofysische blokkades –wat de psychoanalyst en biofysicus Wilhelm Reich (1897-1957) aanduidde als de ‘Emotionele Pest’– ziet de realiteit anders dan iemand zonder blokkades. Hoe accurater de sensorische percepties, hoe realistischer het vertrouwen of wantrouwen.

Vertrouwen wordt deels veroorzaakt door omstandigheden: hoe chaotischer de buitenwereld, hoe moeilijker het is voor de innerlijke wereld om te vertrouwen. Veelal onderdrukte wetenschappelijke ontdekkingen (zoals bijvoorbeeld denkers en onderzoekers Donald Hoffman, Wilhelm Reich, Nikola Tesla, Jean-Jacques Rousseau, Viktor E. Frankl en Carl Jung) laten zien dat de natuurlijke wereld draait om balans, homeostase, en dat een chaotische buitenwereld alleen veroorzaakt kan worden door een chaotische innerlijke wereld. Met andere woorden, veel wijst erop dat Jean-Jacques Rousseau (1712-1778) een wereldbeeld had dat accurater is dan het pessimistische beeld geschetst door Thomas Hobbes (1588-1679), en dat Viktor E. Frankl (1905-1997) psychologische theorieën had die mogelijk accurater zijn dan de sombere van Sigmund Freud (1856-1939).

Thomas van Aquino schreef over het kwaad dat het goede nodig heeft, maar er bestaat nog een andere, veelal onbekende link tussen hem en de werking van vertrouwen en wantrouwen. De oude abdij en bibliotheek waar hij veel van zijn leven doorbracht, Montecassino, tussen Rome en Napels, werd gebombardeerd en verwoest tijdens de Tweede Wereldoorlog in februari 1944. Alle legers, inclusief de Duitsers, hadden hun belofte gegeven aan de Paus dat zij de abdij niet zouden aanvallen, uit respect voor de heilige oude plek. Decennialang dachten historici dat de Duitsers het bombardement hadden uitgevoerd. Maar rond het jaar 2000 werd duidelijk dat de Britten de abdij hadden verwoest (Clarke, Rupert. “With Alex at War, From the Irrawaddy to the Po).

Een officier had een Duits bericht verkeerd gehoord. In plaats van ‘de abt is in de abdij’ hoorde hij ‘het bataljon is in de abdij’, waarop de generaals hun orders tot aanval gaven. Zij waren overtuigd dat de Duitsers hun belofte hadden gebroken, dat zij in de abdij waren, terwijl zij daar niet waren.

Artikel uit de Guardian 

Dit artikel verscheen in het Engels op Old Revolutions.